Srpska rijeka koja teče uzbrdo: Toplica je pravi prirodni fenomen i atrakcija Prokuplja

KOLUBARA Brčko

Ulazeći u grad Prokuplje, rijeka najpre obilazi brdo Hisar gotovo u punom krugu, pa zatim teče sredinom grada. Na vrhu brda bio je srednjovijekovni grad (prema predanju, grad Jug-Bogdana), pa je rijeka predstavljala jaku odbrambenu prepreku. I sada, na lijevoj obali, stoji kula sa koje se branila tvrđava. Prema legendi, postojao je i prokop, koji je spajao prečicom ovaj riječni luk, pa je i grad po njemu dobio ime Prokuplje. Istoričari, pak, tvrde da je ime gradu dato kad su ovamo 1386. godine donijete mošti svetog Prokopija. Obilazeći Hisar, Toplica nije uspjela da probije svoje korito u pravcu kojim je tekla, tako da skreće u obliku luka dužine oko 700 metara, praveći jedan izduženi polukrug. Rijeka tako skreće u potpuno suprotnom pravcu u kome je do tada tekla sa sjeveroistoka od Kuršumlije, i nastavlja prema jugozapadu pa tako formira skoro paralelno korito, dužžine 1 030 metara. Ako se ovaj dio toka Toplice posmatra sa brda Hisar, stiče se utisak da voda ide uzbrdo, što izgleda čudno i atraktivno za posmatrača. Ova prirodna pojava, koja se stručno zove epigenija ne postoji nigde drugde u Evropi. Naime, rijeka Toplica prolazeći kroz Prokuplje pravi dve epigenetske doline. Ovakve pojave se javljaju u prirodi kada se rijeka nenormalno usijeca u više zemljište od otpornijih stijena i ako se u neposrednoj blizini nalazi niže zemljište sačinjeno od mekših stijena. Naš poznati naučnik Jovan Cvijić je ovom prirodnom fenomenu dao ime, epigenija.


Rijeka dalje nastavlja svoj tok u pravcu sjeveroistoka sve do prevoja između brda Malo Gube i Veliko Gube, polukružno skreće u pravcu juga još 2 310 metara, odakle nastavlja u pravcu istoka, prema svom ušću u Južnu Moravu. Rijeka Toplica obilazeći oko brda Hisar useca korito od oko 4 890 metara.
Postoje razne mogućnosti da se ova rijetka prirodna pojava valorizuje i prezentuje čime bi se upotpunila ukupna turistička ponuda Toplice. Nažalost, upravo taj deo toka Toplice je gotovo nepristupačan, jer su obale zarasle u šiblje i korov. Turistički potencijali sadržani su i u činjenici da je Prokuplje na putu ka poznatim banjama Prolom, Lukovskoj i Kuršumlijskoj, kao i Đavoljoj varoši.

Opanak, Politika, belami.rs

MD MONTEL